Soulslike'ların anatomisi: zorluk bir mesaj olduğunda
Bir tür, "adil ama acımasız" sözünü nasıl bir felsefeye dönüştürdü?
Bir oyun size sürekli "öldün" yazısını gösterdiğinde iki şey olabilir. Ya oyunu kapatırsınız ya da o yazının bir anlamı olduğunu fark edersiniz. Soulslike türünün bütün sırrı, ikinci ihtimali mümkün kılmakta yatar.
Bu yazı bir zorluk savunusu değil. "Git Gud" kültürüyle de ilgilenmiyoruz. İlgilendiğimiz şey şu: FromSoftware ve onu izleyenler, zorluğu neden bir engel değil, bir anlatım aracı olarak kullanıyor?
Ölüm bir noktalama işareti
Geleneksel oyunlarda ölüm bir kesintidir; sizi son kontrol noktasına savurur ve "bir daha dene" der. Soulslike'ta ölüm cümlenin ortasındaki bir virgüldür. Her ölüm size dünya hakkında bir şey öğretir: şu köşede pusu var, bu düşman kalkanını şöyle indiriyor, bu uçurum göründüğünden derin.
Bilgi, oyunun asıl para birimidir. Ruhlarınızı kaybedersiniz ama öğrendiğinizi kaybetmezsiniz. İşte türün "adil" hissettiren tarafı budur: sizi cezalandırmaz, sınar.
Zorluk, oyuncuya "sen yetersizsin" demez; "bu dünya ciddiye alınmayı hak ediyor" der.
Anlatı boşlukta yaşar
FromSoftware oyunları hikâyesini ara sahnelerle değil, boşluklarla anlatır. Bir eşyanın açıklaması, bir düşmanın duruşu, bir mekânın çürümüşlüğü — hepsi birer cümle. Oyuncu bu parçaları kendisi birleştirir ve bu yüzden hikâye ona ait olur.
Zorluk bu boşluğu besler. Yavaş ilerlediğiniz için etrafa bakarsınız. Bir bölgeyi onuncu kez geçerken artık mimarisini okursunuz. Kolay bir oyun sizi asla o kadar yavaşlatmaz.
Bağlam: "adil zorluk" nedir?
Adil zorluk, başarısızlığın her zaman oyuncunun bir kararına dayanmasıdır. Rastgele ölüm adil değildir; okunabilir bir tehlikeyi görmezden gelip ölmek adildir. Soulslike'ların neredeyse tamamı bu ilkeye sadıktır: düşmanların telegrafı vardır, tuzakların ipucu vardır.
Sayılarla bir tür
Zafer, ancak yenilgi pahalıysa bir anlam taşır. Soulslike türü bunu anladı: kolay kazanılan hiçbir şey hatırlanmaz. Bir boss'u nihayet devirdiğinizde hissettiğiniz şey bir başarı değil, bir rahatlama ve ardından gelen sessiz bir gururdur.
Türü tür yapan üç sütun
- Okunabilir tehlike: her ölümün bir sebebi vardır ve oyuncu onu görebilir.
- Kalıcı bilgi: ilerleme, karakterin değil, oyuncunun ustalaşmasıdır.
- Çevresel anlatı: hikâye dayatılmaz, keşfedilir.
Elden Ring bu formülü açık dünyaya taşıdığında bazıları türün yumuşayacağından korktu. Olan tam tersi oldu: özgürlük, zorluğun anlamını daha da derinleştirdi. Ama o başka bir yazının konusu.
Sonuçta soulslike, zorluğu bir duvar değil, bir kapı olarak kullanır. O kapıdan geçmek isteyip istemediğiniz size kalmış — ama geçenler için oradaki dünya, kolay oyunların asla veremeyeceği bir ağırlık taşır.
Yorumlar